Vruchtgebruik

Wat betekent vruchtgebruik op een woning?

By Zimmo redactie on 26/08/2025

Wat gebeurt er met de woning als je partner overlijdt? Dat hangt sterk af van jullie samenlevingsvorm. Ben je getrouwd, wettelijk samenwonend of feitelijk samenwonend? In elk van die situaties gelden andere regels voor het vruchtgebruik van de gezinswoning.

Vruchtgebruik

Misschien eerst even uitleggen wat 'vruchtgebruik' precies is. Vergelijk het met een appelboom van een vriend waarvan jij de appels mag plukken… Het vruchtgebruik geeft je dus het recht om gebruik te maken van goederen, de woning bijvoorbeeld, die eigenlijk aan iemand anders toebehoren.

Gelukkig getrouwd

Voor getrouwde koppels is het simpel: de langstlevende partner erft het vruchtgebruik op de volledige nalatenschap, en de kinderen worden eigenaars. Dat wil zeggen dat de partner van de overledene in de woning mag blijven wonen, zolang hij of zij leeft. De kinderen zijn wel de eigenaars, maar kunnen de langstlevende niet op straat zetten. En de onroerende voorheffing? Die moet jaarlijks betaald worden door de vruchtgebruiker, in dit geval de langstlevende partner dus.

Voor samenwoners

Ook in het geval van wettelijke samenwoning erft de langstlevende het vruchtgebruik, maar enkel en alleen van de gezinswoning én de inboedel. Alle andere goederen – zoals spaargeld of investeringen – gaan rechtstreeks naar de kinderen of andere erfgenamen. Wil je dat anders? Dan kun je dat via notariële weg laten registreren, bijvoorbeeld met een testament of een aanwasbeding.

Voor feitelijke samenwoners bestaat er daarentegen helemaal geen automatische bescherming. Alleen met een testament of contractuele regeling kan je elkaar iets toekennen.

Addertje…

Maar dat wil natuurlijk niet zeggen dat je er zomaar mag vanuit gaan dat je in de woning kan blijven wonen als je partner overlijdt. In een testament kan immers een heel andere regeling getroffen worden. En belangrijk verschil: bij gehuwden is het vruchtgebruik een reservatair recht dat niet kan worden afgenomen, maar bij wettelijk samenwonenden is dat niet zo. Via testament kan een partner dus zelfs uitgesloten worden van dit vruchtgebruik.

Vruchtgebruik vandaag

Met de verschillende samenlevingsvormen van vandaag, is het toch belangrijk goed na te denken over hoe jij en je partner alles regelen. Als feitelijk samenwonenden geniet je geen enkele bescherming, terwijl je als wettelijk samenwonenden of gehuwden toch net iets meer zekerheid hebt, zeker wat betreft de gezinswoning.

Bovendien is er in Vlaanderen een belangrijke fiscale nuance: de langstlevende partner – gehuwd of wettelijk samenwonend – betaalt geen erfbelasting op de gezinswoning.

Zit je met vragen? Neem dan contact op met een notaris. Hij of zij kan je alles tot in de puntjes uitleggen.